Nhà phố thường có một điểm chung khá rõ: mặt tiền hẹp, chiều sâu lớn và hai bên tiếp giáp với công trình lân cận. Sau vài năm sử dụng, nhiều căn nhà bắt đầu xuất hiện cảm giác bí, thiếu sáng, đặc biệt ở khu vực giữa nhà hoặc các tầng phía trong. Khi đó, cải tạo nhà phố lấy sáng không đơn thuần là mở thêm cửa sổ hay thay toàn bộ hệ thống đèn, mà cần tính lại cách đưa ánh sáng tự nhiên vào từng khu vực.

Nếu xử lý đúng, một khoảng giếng trời, ô thông tầng hay mảng kính được bố trí hợp lý có thể thay đổi đáng kể cảm nhận về căn nhà. Quan trọng hơn, giải pháp lấy sáng phải đi cùng thông gió, chống nóng và kết cấu để việc cải tạo không tạo ra những vấn đề mới sau này.

Vì sao nhà phố thường thiếu ánh sáng tự nhiên?

Khác với nhà có sân trước, sân sau hoặc khoảng thoáng rộng, nhà phố nằm sát nhau thường bị giới hạn về hướng lấy sáng. Mặt tiền nhận được ánh sáng nhưng càng đi sâu vào bên trong, cường độ sáng càng giảm. Những vị trí như cầu thang, phòng vệ sinh, hành lang hay phòng ngủ phía cuối nhà thường là nơi dễ nhận thấy vấn đề này nhất.

Một nguyên nhân khác nằm ở cách chia phòng. Khi nhà được xây dựng theo nhu cầu từng thời kỳ, tường ngăn có thể xuất hiện dày đặc, khiến ánh sáng từ cửa trước khó lan tới các không gian phía sau. Có trường hợp gia chủ đã sử dụng đèn cả ban ngày nhưng căn phòng vẫn cho cảm giác nặng và thiếu sinh khí.

Vì vậy, trước khi bắt tay vào cải tạo nhà phố lấy sáng, cần nhìn tổng thể mặt bằng thay vì chỉ xử lý riêng một căn phòng.

Những vị trí nên ưu tiên khi cải tạo nhà phố lấy sáng

Không phải khu vực nào cũng cần mở rộng cửa hoặc sử dụng kính. Một số vị trí nếu được xử lý đúng sẽ mang lại hiệu quả rõ rệt hơn nhiều.

1. Khu vực cầu thang

Cầu thang thường nằm ở giữa nhà và có vai trò kết nối các tầng, vì thế đây là vị trí rất phù hợp để tạo giếng trời hoặc khoảng thông tầng. Ánh sáng từ mái có thể đi xuống nhiều tầng, đồng thời giúp không gian cầu thang bớt tối và bí.

Tuy nhiên, kích thước giếng trời cần được tính toán dựa trên diện tích nhà, chiều cao công trình và nhu cầu sử dụng. Làm quá nhỏ có thể không đạt hiệu quả như mong muốn, trong khi khoảng mở quá lớn lại dễ kéo theo vấn đề nắng gắt hoặc mưa tạt.

2. Khoảng giữa nhà

Với những căn nhà phố dài, một khoảng thông tầng ở khu vực trung tâm có thể tạo ra sự thay đổi lớn. Thay vì để hành lang tối nối từ trước ra sau, ánh sáng được đưa xuống giữa nhà rồi phân bổ sang các phòng xung quanh.

Đây cũng là vị trí thích hợp để kết hợp cây xanh, lan can kính hoặc vật liệu có khả năng phản xạ ánh sáng, giúp khoảng thông tầng trở thành điểm nhấn thay vì chỉ là một phần kỹ thuật của công trình.

3. Phần cuối nhà

Khu vực phía sau thường ít có điều kiện tiếp nhận ánh sáng trực tiếp. Nếu hiện trạng cho phép, có thể nghiên cứu mở cửa lấy sáng, tạo khoảng sân sau hoặc sử dụng hệ cửa kính phù hợp. Với nhà liền kề có ranh giới sát công trình bên cạnh, giải pháp này cần được cân nhắc kỹ để bảo đảm riêng tư và tuân thủ các yêu cầu xây dựng liên quan.

Giải pháp lấy sáng thường được áp dụng khi cải tạo

Tùy hiện trạng, ngân sách và kết cấu nhà, chủ đầu tư có thể kết hợp nhiều phương án thay vì phụ thuộc vào một giải pháp duy nhất.

Giếng trời là lựa chọn quen thuộc với nhà phố vì có khả năng đưa ánh sáng từ mái xuống sâu trong công trình. Nếu kết hợp thêm cửa thông gió, giếng trời còn hỗ trợ trao đổi không khí, tạo cảm giác dễ chịu hơn cho khu vực giữa nhà.

Mái lấy sáng bằng kính hoặc vật liệu phù hợp có thể được sử dụng tại sân trong, khu vực cầu thang hoặc khoảng thông tầng. Dù vậy, phần mái này cần được xử lý kỹ về khả năng chống thấm, thoát nước và kiểm soát bức xạ nhiệt.

Vách kính và cửa kính giúp tận dụng nguồn sáng sẵn có giữa các không gian. Chẳng hạn, thay một bức tường đặc bằng vách kính mờ có thể đưa ánh sáng từ khu vực cầu thang vào phòng mà vẫn giữ được mức độ riêng tư nhất định.

Bên cạnh đó, sử dụng màu sáng và vật liệu phản xạ ánh sáng cũng là một cách khá hiệu quả nhưng thường bị bỏ qua. Tường, trần và một số bề mặt nội thất có màu sáng sẽ giúp ánh sáng tự nhiên lan xa hơn, nhờ đó căn nhà không nhất thiết phải mở quá nhiều diện tích.

Cải tạo lấy sáng không nên tách rời vấn đề chống nóng

Một căn nhà sáng hơn chưa chắc đã dễ chịu hơn. Nếu mở mái kính hoặc tăng diện tích cửa mà không tính hướng nắng, không gian bên dưới có thể trở nên nóng bức vào buổi trưa.

Đây là lý do khi cải tạo nhà phố lấy sáng, NDesign luôn cần xem xét đồng thời cả hướng chiếu sáng và khả năng hấp thụ nhiệt của từng vật liệu. Lam che nắng, kính phù hợp, rèm, mái đua hoặc lớp cây xanh có thể được sử dụng để kiểm soát lượng bức xạ đi vào nhà.

Đặc biệt với giếng trời, phần đỉnh mái không nên chỉ được nhìn dưới góc độ “lấy càng nhiều sáng càng tốt”. Ánh sáng cần vừa đủ cho nhu cầu sinh hoạt, đồng thời hạn chế chói và tích nhiệt.

Những lưu ý quan trọng về kết cấu khi cải tạo

Đập tường, mở sàn hoặc tạo khoảng thông tầng trong nhà đang sử dụng là công việc cần được đánh giá kỹ. Không phải vị trí nào cũng có thể tùy ý thay đổi chỉ vì bản vẽ kiến trúc cho phép.

Trước khi thi công, cần kiểm tra hiện trạng kết cấu, xác định vị trí dầm, cột, sàn và các hệ thống điện nước đang đi trong khu vực dự kiến cải tạo. Nếu cần mở sàn để tạo giếng trời, phương án xử lý phải được tính toán để không ảnh hưởng đến khả năng chịu lực của công trình.

Đây là phần gia chủ không nên tiết kiệm bằng cách bỏ qua khảo sát hiện trạng. Một giải pháp lấy sáng đẹp nhưng tác động không phù hợp tới kết cấu sẽ không phải là một phương án cải tạo tốt.

Làm thế nào để cải tạo nhà phố lấy sáng mà vẫn đẹp?

Ánh sáng tự nhiên chỉ phát huy hết giá trị khi được đưa vào đúng không gian. Một căn nhà không cần quá nhiều ô kính hay giếng trời; điều quan trọng là ánh sáng được dẫn đến những nơi vốn thiếu sáng nhất.

Với nhà phố diện tích nhỏ, có thể ưu tiên khoảng thông tầng kết hợp cầu thang, dùng lan can thoáng và màu nội thất sáng để tạo cảm giác rộng hơn. Nhà có chiều sâu lớn lại phù hợp với cách bố trí giếng trời ở khoảng giữa hoặc cuối nhà nhằm chia công trình thành các vùng sáng tự nhiên.

Nếu muốn tạo điểm nhấn, khoảng thông tầng có thể kết hợp cây xanh, tường trang trí hoặc hệ đèn nhân tạo. Khi trời tối, khu vực này vẫn giữ được vai trò thẩm mỹ thay vì trở thành một khoảng trống đơn thuần.

Cải tạo nhà phố lấy sáng cần bắt đầu từ hiện trạng

Mỗi căn nhà phố có cách chia phòng, kết cấu và điều kiện tiếp nhận ánh sáng khác nhau nên khó có một công thức áp dụng cho tất cả. Có căn chỉ cần điều chỉnh cầu thang và mở thêm một khoảng thông tầng, nhưng cũng có nhà phải tổ chức lại mặt bằng mới giải quyết được tình trạng thiếu sáng.

Với công trình cần cải tạo, bước khảo sát hiện trạng vì thế có giá trị không kém bản thiết kế. Từ hướng nhà, vị trí cửa, kết cấu sàn đến hệ thống kỹ thuật đều cần được xem xét trước khi quyết định phương án.

Nếu gia đình đang có kế hoạch cải tạo nhà phố lấy sáng, nên trao đổi với đơn vị có kinh nghiệm thiết kế và thi công để đánh giá hiện trạng, đề xuất giải pháp phù hợp với nhu cầu sử dụng và kiểm soát tốt các vấn đề về kết cấu, chống nóng, chống thấm. Một phương án được tính từ đầu sẽ giúp ánh sáng trở thành lợi thế của ngôi nhà, thay vì chỉ là một phần sửa chữa phát sinh sau này.